Outline of Samatha Meditation and Vipassanā Meditation in the Pa-Auk Tawya Meditation Center

pa-auk200Samatha and Vipassanā are the meditation methods introduced in the system of Pāli doctrines that the Buddha and His Noble disciples propagated in many Scriptures and which were explained in detail by Venerable Buddhaghosa in The Path of Purification (Visuddhi Magga).

Samatha or Samatha Bhāvanā is the method of tranquility meditation to develop the Right Concentration  (Sammā Samādhi) leading to the one-pointed mind called “the concentraion” (Samādhi).

or Vipassanā Bhāvanā is the method of “insight meditation” to develop the wisdom (Paññā) to cut off defilements to go to the Noble Path leading to a calm and peaceful state, Nibbāna.

The Buddha always advised his disciples to practice step by step and to accomplish three Trainings: Morality (Sīla), Concentration (Samādhi), and Insight (Paññā).

This is the process leading to the ultimate purpose –  to liberate from suffering and defilements – to attain Nibbāna.

Thus, before meditation practice we should undertake the morality. After achieving the morality practice, we can go to Samatha Meditation leading to the Tranquility (Samādhi) and next practice the Insight meditation (Vipassanā). In this way we fulfill the three Trainings: Morality (Sīla), Concentration (Samādhi), and Insight (Paññā). One by one, they follow each other.

The non-doing of any evil,

The performance of what’s skillful,

The cleansing of one’s own mind;

This is the teaching of the Awakened. (Dhm. 183)

“The non-doing of any evil” means to keep the morality which is the wish to avoid evil actions. Such a practice will lead to the lack of regret which is the special and good merit of morality.

“The performance of what’s skillful” means we fulfill the tranquility practice. This is the second stage to lead to the good concentration which allows us to attain the supernatural powers and build the firm foundation for the insight practice.

“The cleansing of one’s own mind” means the practice leading to the good insight which brings the calm mind which cannot be shaken by pleasant or unpleasant things

As a single slab of rock

Won’t budge in the wind

So the wise are not moved

By praise, By blame. (Dhm. 81)

It is said that the process of three Training Practices means you are sharpening the wisdom sword on the concentration stone which is founded on morality. When the wisdom sword becomes sharp it can cut the defilements off at their roots.  In the scriptures “Foundation of Mindfulness” (Majjhānaima Nikaya Satipaµµhāna Sutta; Dīgha Nikāya-Mahāsatipaµµhāna Sutta), the Buddha taught that “this is the direct path for the purification of beings, for the surmounting of sorrow and lamentation, for the disappearance of pain and grief, for the attainment of the true way, for the realization of Nibbāna – namely, the four foundations of mindfulness.” as follows:

The Mindfulness of Body (Kāyānupassanāsatipaµµhāna)

The Mindfulness of Feelings (Vedanānupassanāsatipaµµhāna)

The Mindfulness of Mind (Cittānupassanāsatipaµµhāna)

The Mindfulness of Mental phenomena (Dhammānupassanāsatipaµµhāna)

A. Samatha Meditation  (Samatha Bhāvanā):

I. Nimitta and four kinds of material Jhānas (Rūpa Jhāna)

There are 40 Samatha meditation objects in which 30 objects lead to the “absorbtion concentration” and 10 objects lead to the “access concentration” as follows::

10 Kasina– circle

10 Asubha– repulsiveness

10 Anussati– recollection

4 Brahma Vihāra-Sublime abodes

Arūpa Jhāna– immaterial Jhāna


1 Catu-dhātu-vavatthāna– the four elements meditation

The meditation methods at Pa Auk start from the mindfulness of body or from Ānāpānasati, mindfulness-of-breathing. If the meditator cannot go from the mindfulness of breathing he will be instructed to practice the four elements meditation. However, mindfulness of breathing will lead to the absorption concentration (Appanā) and the four element meditation only leads to the access concentration (Upacāra).

The meditator who starts from mindfulness-of-breathing will focus the mind on the breath object until Nimitta (the light/sign) appears. Nimitta consists of:

  • Parikamma Nimitta: Preparatory light/sign.
  • Uggaha Nimitta: Learning or taking up light/sign.
  • Paµibhāga Nimitta: Counterpart light/sign.

When the mind stays continuously on the Counterpart light/sign then the meditator gradually removes the five hindrances: sensuous desire (Kāmacchanda), Ill will (Vyāpāda), sloth and torpor (Thīna-middha), restlessness and remorse (Uddhacca-kukkucca) sceptical doubt (Vicikicchā). At the time when the meditator can discern the five Jhāna factors (Jhānaªga) on the Bhavanga (the mind door), such as: applied thought (Vitakka), sustained thought (Vicāra), joy/bliss (Pīti), happiness (Sukha), one pointedness (Ekaggatā). “Having abandoned these five hindrances, imperfections of the mind that weaken wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters upon and abides in the first Jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion.

Removing applied thought and sustained thought, the meditator discerns three Jhāna factors which include joy/bliss, happiness and one pointedness and will enter the second Jhāna state. “With the stilling of applied and sustained thought, he enters upon and abides in the second Jhāna, which has self-confidence and singleness of mind without applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of concentration.

The meditator will enter the third Jhāna state after removing joy/bliss and discern happiness and one pointedness. “With the fading away as well of rapture, he abides in equanimity, and mindful and fully aware, still feeling pleasure with the body, he enters upon and abides in the third Jhāna, on account of which noble one announces: ‘He has a pleasant abiding who has equanimity and is mindful’.

On continuing removing happiness, the meditator will enter the fourth Jhāna state when he discerns the two Jhāna factors; Equanimity (Upekkhā) and One pointedness on the Bhavaºga (the mind door). “With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and grief, he enters upon and abides in the fourth Jhāna, which has neither-pain-nor-pleasure and purity of mindfulness due to equanimity.1

II.  Thirty two parts of the body (Koµµhāsa)

Then the meditator will use the light of the four Jhāna states to practice the 32 parts of the body.

  • 20 parts of the body in the earth element (Paµhavī):

1. Hair (Kesā)   11. Heart (Hadaya½)

2. Body Hair (Lomā)  12. Liver (Yakana½)

3. Nails (Nakhā)   13. Membranes (Kilomaka½)

4. Teeth (Dantā)   14. Spleen (Pihaka½)

5. Skin (Taco)   15. Lungs (Papphāsa½)

6. Flesh (Ma½sa½)   16. Large intestines (Anta½)

7. Sinews (Nahāru)   17. Small intestines (Antaguna½)

8. Bone (Aµµhi)   18. Gorge (Udariya½)

9. Bone Marrow (Aµµhimija½) 19. Feaces (Karisa½)

10.  Kidneys (Vakka½)  20. Brain (Matthalunga½)

  • 12 parts of the body in the water element (Āpo):

21. Bile (Pita½)   27. Tears (Assu)

22. Phlegm (Semha½)  28. Grease (Vasā)

23. Pus (Pubbo)   29. Saliva (Khe¼o)

24. Blood (Lohita½)   30. Mucus (Siªghaµika)

25. Sweat (Sedo)   31. Synovial Fluid (Lasikā)

26. Fat (Medo)   32. Urine (Mutta½)

III. The Skeleton (Aµµhikotthāsa)

The meditator can develop the repulsive (Paµikkūla) meditation on the 32 parts of the body or only one part of the body. After entering the fourth Jhāna state at the time the light becomes very bright, the meditator emerges from the fourth Jhāna state and uses that light to discern the 32 parts of the body, internally and externally. Then the meditator discerns his own skeleton until the skeleton appears clearly. At that time, the meditator takes the repulsiveness of the skeleton as the meditation object and notes again and again “Repulsiveness or Paµikkūla, Repulsiveness or Paµikkūla,…” until the repulsive nature of the skeleton appears. The meditator can attain the first Jhāna state and discern clearly the five Jhāna factors on the Bhavanga (the mind door).

IV. Kasina Meditation – circle

Then the meditator uses the light of the fourth material Jhāna state to take the white color of his skull as an object to practice the Kasina meditation until attaining four Kasina Jhāna states. After that, the meditator can continue practicing the remaining Kasinas.

1. White Kasina (Odāta)  6. Water Kasina (Āpo)

2. Black/Brown Kasina (Nīla) 7. Fire Kasina (Tejo)

3. Yellow Kasina (Pīta)  8. Wind Kasina (Vāyo)

4. Red Kasina (Lohita)  9. Space Kasina (Ākāsa)

5. Earth Kasina (Paµhavī) 10. Light Kasina (Āloka)

V. Four Immaterial Jhānas (Aruppa Jhāna)

From the earth Kasina, the meditator uses the light of the fourth material Jhāna to practice four immaterial Jhāna states as follows:

1. The Base of Boundless Space (Ākāsanañcāyatana)

2. The Base of Boundless Consciousness (Viññānañcāyatana)

3. The Base of Nothingness (Ākiñcaññāyatana)

4. Neither Perception Nor Non-Perception (Nevasaññā-nāsaññāyatana)

VI. Sublime Abode Meditation (Cattāro Brahmavihāra)

The meditator uses the light of the fourth material Jhāna to develop

the white Kasina and continue the Sublime Abode meditation pratice.

1. Loving Kindness Meditation (Mettā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

2. Compassion Meditation (Karunā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

3. Bliss Meditation (Muditā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

4. Equanimity meditation (Upekkhā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna, 4th Jhāna ]

VII. Protective Meditation (Caturārakkha Bhāvanā)

1. Loving Kindness Meditation (Mettā Bhāvanā): The meditator practices sending Mettā to twelve kinds of beings in ten directions:

1) All beings      (Sabbe Sattā)

2) All breathing things    (Sabbe Pāµā)

3) All creatures     (Sabbe Bh³tā)

4) All people       (Sabbe Puggalā)

5) All individuals      (Sabbe attabhāvapariyāpannā)

6) All women      (Sabbā Itthiyo)

7) All men      (Sabbe Purisā)

8) All enlightened beings     (Sabbe Ariyā)

9) All unenlightened beings    (Sabbe Anariyā)

10) All devas      (Sabbe Devā)

!1) All human beings     (Sabbe Manussā)

12) All beings in the lower realms            (Sabbe Vinipātikā)

2. Recollection-of-the-Buddha (Buddhānussati): This is recollection of one of nine qualities of the Buddha, such as: Arahant, Samma Sambuddho, Vijja-Caraºa Sampanno, Sugato, Lokavidu, Annutaro Purisadamma Sarathi, Sattha Deva Manussanam, Buddho, Bhagava’ti.

In practicing, the meditator takes one of the above nine qualities as his object. For example, an Arhant – the meditator remembers the five following definitions of an Arhant in the path of purification (Visuddhimagga):

a. He has removed totally, without remainder, all defilements and habitual tendencies, and has thereby distanced Himself from them.

b. He has cut off all defilements with the sword of the Arhant Path.

c. He has broken and destroyed the spokes of the wheel of dependent origination beginning with ignorance and craving.

d. His virtue, concentration, and wisdom are unsurpassed, He is paid the highest reverence by brahmas, devas, and men.

e. He does not, even when in seclusion and unseen, do any evil by body, speech, or mind.

The meditator can take any definition of Arhant which he prefers as an object to practice and recall “Araha½, Araha½ …” The meditator can take any of the other qualities of the Buddha to practice. However, taking an object is the Buddha‘s quality, the meditator can attain only access concentration (Upacāra Samādhi).

3. Repulsive Meditation (Asubha Bhāvanā): the meditator remembers any dead body of the same sex that he has seen before and takes it as his object. The meditator can obtain the first Jhāna with the object of the repulsiveness of the dead body.

4. Recollection-of-death (Maranānussati): Also taking the object of the dead body of the same sex, which he has seen before and recall that “this body of mine is of that nature. In fact this body will die in the same way. This body cannot avoid such a death.” Here, in the emergency senses (Sa½vega) the meditator only attains the access concentration when using the object of a dead body without the life faculty.

The protective meditations can lead the meditator “to remove the sensuous desire when developing the repulsive meditation; remove anger when developing the loving-kindness meditation; and remove wandering thoughts when developing mindfulness-of-breathing meditation (ānāpānasati).”2 And recollection-of-the-Buddha is the weapon to help the meditator when he lacks faith in meditation and his mind becomes lazy.

Benefits of Samatha Meditation:

  • Samatha is the firm foundation for the meditator to practice Vipassanā meditation.
  • While practicing Vipassanā meditation, sometimes the meditator feels tired. Then Jhāna is the state for him to relax and after that he can continue to practice Vipassanā again.
  • When practicing the four Material meditations and four Immaterial meditations and Kasina meditation it is said that the meditator can continue to practice Supernormal Powers. (Abhiññā).
  • Eight attainments from four Material meditation states and four Immaterial states can help the meditator to enter the Attainment of Cessation (Nirodha Samāpatti).

From here the meditator accomplishes the Purification of Mind (Citta Visuddhi) and can go to practice the Insight meditation.

B. The Insight Meditation (Vipassanā Bhāvanā):

I. Discerning Material (R³pa)- The Four Elements Meditation (Catu-dhātu vavatthāpana):

Our body consists of 28 kinds of materiality (R|pa). The meditator will practice to discern these kinds of materialities:  Earth, Water, Fire, Wind, Color, Odor, Flavor, Nutritive Essence, Life Faculty…in very small particles (R|pa Kalāpa) in the eye, ear, nose, tongue, and body as follows:

Eye decad Kalāpa (Cakkhu Dasaka Kalāpa)

Ear decad Kalāpa (Sota Dasaka Kalāpa)

Nose decad Kalāpa (Ghāna Dasaka Kalāpa)

Tongue decad Kalāpa (Jivhā Dasaka Kalāpa)

Body decad Kalāpa (Kāya Dasaka Kalāpa)

Sex decad Kalāpa (Bhava Dasaka Kalāpa)

Heart decad Kalāpa (Hadaya Dasaka Kalāpa)

Life nonad Kalāpa (Jivitindriya Navaka Kalāpa)

Mind-produced octad Kalāpa (Cittaja Ojaµµhamaka Kalāpa)

Temperature-produced octad Kalāpa (Utuja Ojaµµhamaka Kalāpa)

Nutriment-produced octad Kalāpa (ŒhÈraja Ojaµµhamaka Kalāpa)

At this stage the meditator discerns the Aggregate of Materiality (R³pakkhandhā) of the Five Aggregates (Paµcakkhandhā) to realize the Aggregate of Materiality as it really is (Paramattha) and he only attains the access concentration.

II. Discerning Mentality (Nāma):

The meditator continues to discern the mentality aggregates (Nāmakkhandha) Feeling aggregates (Vedānakkhandha), Perception Aggregates (Saññākkhandha), Formation Aggregates (Saªkhārakkhandha), and Consciousness Aggregates (Viññānakkhandha). At this stage the meditator practices to discern the mind processes through the sense doors when taking the external objects.

Color (R³pārammaºa): the Eye Door processes (Cakkhudvāra Vīthi);

(wholesome & unwholesome).

Sound (Saddārammaºa): the Ear Door processes (Sotadvāra Vīthi);

(wholesome & unwholesome).

Odor (Gandhārammaºa): the Nose Door processes (GhānadvāraVīthi);

(wholesome & unwholesome).

Flavor (Rasārammaºa): the Tongue Door processes (Jivhādvāra Vīthi);

(wholesome & unwholesome).

Tangible objects (Phoµµhabbārammaºa): the Body Door processes

(KāyadvāraVīthi); (wholesome & unwholesome).

Mental phenomena (Dhammārammaºa): the Mind Door processes

(Manodvāra Vīthi); (wholesome & unwholesome).

Ví dụ: The mind door-Jhāna attainment processes Manodvāra-Jhāna Samāpatti Vīthi, with the object as Dhammārammaºa.

R³pa in Hadaya Vatthu 54 54 54 54 54 54
Ma. Pa. U. Nu. Go. Ja. (Jhāna Javana, many times)
1st Jhāna 12 34 34 34 34 34
2nd Jhāna 12 34 34 34 34 32 (removed Vitakka & Vicāra)
3rd Jhāna 12 34 34 34 34 31 (further removed Pī ti)
4th Jhāna 12 33 33 33 33 31 (removed Sukha, instead of Upekkhā)

Ma. = The mind moment Manodvāravajjana consists of 12 mental formations of the first Jhāna.

Pa. = The mind moment Parikamma consists of

34 mental formations of the first Jhāna, second Jhāna, third Jhāna.

33 mental formations of the fourth Jhāna..

U. = The mind moment  Upacāra consists of

34 mental formations of the first Jhāna, second Jhāna, third Jhāna.

33 mental formations of the fourth Jhāna..

Nu. = The mind moment Anuloma consists of

34 mental formations of the first Jhāna, second Jhāna, third Jhāna.

33 mental formations of the fourth Jhāna..

Go. = The mind moment Gotrabhu consists of

34 mental formations of the first Jhāna, second Jhāna, third Jhāna.

33 mental formations of the fourth Jhāna..

Ja. = The mind moment Jhāna Javana consists of

34 mental formations of the first Jhāna, second Jhāna.

31 mental formations of the third Jhāna, fourth Jhāna..

At this stage it is said that the meditator accomplishes the purification of view (Diµµhi Visuddhi) or the knowledge of discernment of materiality and mentality (Nāma-r³pa-pariccheda Ñāna).

III. Dependent Origination (Paµicca Samuppāda):

After discerning materiality and mentality, as they are, the meditator can continue to practice the dependent origination.

The Buddha taught Four Methods to practice the dependent origination but only two methods are instructed in the PaAuk Tawya Meditation Center. Venerable Sāriputta‘s method is the fifth method3 and the first method is the Buddha’s4 After practicing these two methods it’s easy for the meditator to practice the remaining methods.

  • The Fifth Method: the meditator gradually practices to discern the two lives: Past and Present, then Present and Future.

Defilement Round (Kilesa Vaµµa): Ignorance (Avijjā), Craving (Taªhā), Clinging(Upādāna).

Kamma Round (Kamma Vaµµa): Formation (Saªkhāra), Kamma Existence (Kamma-Bhava).

  • The First Method: The meditator practices to discern from the Past life to the Present life and to the Future life.

Past Cause:    Ignorance (Avijjā), Formation (Saªkhāra)

Present Effect:  Consciousness (Viññāna);

Mentality and Materiality (Nāma-Rupa)

Six Sense Bases (Salāyatana) Contact (Phassa); Feeling(Vedāna);

Present Cause:  Craving (Taªhā); Clinging (Upādāna);

Existence (Bhava)

Future Effect:   Birth (Jāti); Old Age-Death (Jarāmarana) Sorrow, Grief, Lamentation (Soka-Parideva- Dukkha) Suffering and Despair (Domanassupāyāsā)…

At this stage the meditator accomplishes the Fourth Stage, the Purification of Doubt (Kaªkhāvitarana Visuddhi) in the Seven Stages of Purification as follows:

1. The Purification of Morality (Sīla Visuddhi)

2. The Purification of Mind (Citta Visuddhi)

3. The Purification of View (Diµµhi Visuddhi)

4. The Purification by Overcoming Doubt (Kaªkhāvitarana Visuddhi)

5. The Purification by Knowledge and Vision of What is and What is not the Path  (Maggmagga-ñānadassana Visuddhi)

6. The Purification of Vision of the Path-progress (Paµipadā-ñānadassana Visuddhi)

7. The Purification of Vision of the Knowledge of the Four Paths (Ñāºadassana Visuddhi)

Or he has practiced the Second Knowledge (Paccaya-pariggaha Ñāºa) in the following Sixteen Knowledges:

1. The Knowledge  of Analyzing Mentality and Materiality (Nāma-r³pa-pariccheda Ñāºā)

2. The Knowledge of Discerning Cause and Condition (Paccaya-pariggaha Ñāºa)

3. The Knowledge of Comprehension (Sammasana Ñāºa)

4. The Knowledge of Arising and Passing-away (Udayabbaya Ñāºa)

5. The Knowledge of the Dissolution (Bhaªga Ñāºa)

6. The Knowledge of Terror (Bhaya Ñāºa)

7. The Knowledge of Danger (¾dinava Ñāºa)

8. The Knowledge of Disenchantment (Nibbidā Ñāºa)

9. The Knowledge of Desire Deliverance (Muñcitukamyatā Ñāºa)

10. The Knowledge of Reflection (Paµisankhā Ñāºa)

11. The Knowledge of Equanimity towards Formation (Saªkhārupekkhā Ñāºa)

12. The Knowledge of Conformity (Anuloma Ñāºa)

13. The Knowledge of Change-of-lineage (Gotrabhu Ñāºa)

14. The Knowledge of the Path (Magga Ñāºa)

15. The Knowledge of Fruition (Phala Ñāºa)

16. The Knowledge of Reviewing (Paccavekkhaºa Ñāºa)

From the Knowledge of Comprehension (Sammasana Ñāºa), the meditator will start to practice the Insight meditation (Vipassanā) which uses the insight to contemplate the three characteristics of Impermanence (Anicca), Suffering (Dukkha), and Non-self (Anatta) through the Arising and Passing-away of Materiality and Mentality or the Five Aggregates. Depending on his own Pāramī, his previous trainings in many lives, the meditator is able to realize the above Knowledges step by step and attain the Noble Paths and Noble Fruitions then go to Nibbāna.

Thích Nữ Liên Tường

(At Phật Huệ Pagoda, 31-8-2008)

1 Majjhimanikaya I, Mahassapurasutta

2 Khuddhaka Nikāya iv.1, Meghiya Sutta;  Aªguttara Nikāya IX.I.i.3

3 Ps.Ii.4 Dhammaµµhitiñāºa Niddeso; Vs.xvii ‘Paññā Bh|mi Niddesa’ B653

4 D.ii.2 ‘Mahānidāna Sutta’; S.II ‘Nidāna Vagga’

Ảnh trên bên trái: Pa Auk Sayadaw

Lotus S2

Sơ lược về thiền SAMATHA &VIPASSANA tại trường thiền PA-AUK

Samatha (thiền chỉ)Vipassanā (thiền minh sát) là các phương pháp thiền được giới thiệu trong hệ thống giáo lý Pali, do Đức Phật và những tôn giả của Ngài truyền lại qua các kinh điển và đã được giải thích chi tiết bởi Tỳ Khưu Buddhaghosa trong “Con đường tịnh hóa” (Thanh Tịnh Đạo; Visuddhi Magga).

Samatha hay Samatha Bhāvanā là phương pháp thiền tĩnh lặng (an chỉ) để phát triển chánh định (Sammà Samàdhi) nhằm đạt được nhất tâm gọi là Định (Samàdhi).

Vipassana hay Vipassanā Bhāvanā là phương pháp “thiền minh sát” để phát triển Tuệ (Paññā) nhằm đoạn các triền cái và bước lên đạo lộ cao quý dẫn dắt tới miền an lạc gọi là Niết Bàn (Nibbāna).

Đức Phật luôn luôn khuyên đệ tử của Ngài thực tập tuần tự từng bước để thành tựu 3 giáo huấn: Giới (Sīla), Định (Samādhi), Tuệ (Paññā).

Đây là  tiến trình đưa tới chỗ cứu cánh – giải thoát khỏi khổ não và uế trược – để thành tựu Niết Bàn.

Cho nên trước khi thực hành thiền, chúng ta cần phải giữ giới. Sau khi đã thành tựu thực hành về giới, chúng ta có thể chuyển tiếp hành thiền Samatha để đạt được Định (Samādhi) và kế đó là thực hành  Minh Sát Tuệ (Vipassanā). Với cách thức này chúng ta thực hành trọn vẹn 3 giáo huấn: Giới (Sīla), Định (Samādhi), Tuệ (Paññā). Lần lượt, đề mục này nối tiếp đề mục kia.

Không làm điều tà hạnh,

Thiện xảo của pháp hành,

Thanh lọc tự bản tâm;

Lời dạy của bậc Giác. (Dhm. 183)

“Không làm điều tà hạnh” có nghĩa phải  giữ giới luật, chính là mong để tránh được các hành động bất thiện. Nếu thực hành được như vậy sẽ làm đoạn đi sự luyến ái, đó là phẩm hạnh của giới.

“Thiện xảo của pháp hành” có nghĩa chúng ta phải thực hành thiền định trọn vẹn. Đây là bước thứ hai để dẫn tới chánh định, nó cho phép chúng ta thành tựu những năng lực siêu nhiên và làm nền tảng vững chắc cho việc thực hành nội quán.

“Thanh lọc tự bản tâm” có nghĩa việc thực hành làm cho nội tại cải hóa để đạt được tâm thanh tịnh. Khi đó sẽ không bị tác động bởi những việc làm cho dễ chịu hoặc khó chịu.

Cũng như một phiến đá

Gió không thể chuyển lay

Thiện trí không mảy may

Dù lời khen, lời trách. (Dhm. 81)

Có thể cho rằng tiến trình thực hành thực hành 3 sự giáo huấn (Giới, Định, Tuệ) giống việc xem mình là một lưỡi gươm trí tuệ đang được mài trên phiến đá chánh định được đặt trên nền giới luật. Khi lưỡi gươm trở nên bén nhọn, nó có thể cắt đứt sự uế trược tận gốc ngọn. Trong kinh “Tứ Niệm Xứ” (Majjhānaima Nikaya Satipaṭṭhāna Sutta; Dīgha Nikāya-Mahāsatipaṭṭhāna Sutta), Đức Phật dạy rằng: “Đây là con đường trực tiếp để tịnh hóa tâm chúng sinh, để vượt qua sầu muộn và bi ai, để xóa tan nỗi đau và phiền não, để thành tựu chánh đạo và chứng ngộ Niết Bàn. Đó là con đường Bốn Niệm Xứ.” Như sau:

The Mindfulness of Body (Kāyānupassanāsatipaṭṭhāna)

The Mindfulness of Feelings (Vedanānupassanāsatipaṭṭhāna)

The Mindfulness of Mind (Cittānupassanāsatipaṭṭhāna)

The Mindfulness of Mental phenomena (Dhammānupassanāsatipaṭṭhāna)

Chánh niệm Thân (Kāyānupassanāsatipaṭṭhāna)

Chánh niệm Thọ (Vedanānupassanāsatipaṭṭhāna)

Chánh niệm Tâm (Cittānupassanāsatipaṭṭhāna)

Chánh niệm Pháp (Dhammānupassanāsatipaṭṭhāna)

A. Thiền Samatha

(Samatha Bhāvanā):

I. Nimitta và 4 loại Thiền Hữu Sắc (Rūpa Jhāna)

Có 40 đề mục thiền Samatha. Trong đó 30 đề mục dẫn tới “an định” và 10 đề mục dẫn tới “cận định” như sau:

10 đề mục hình tròn (Kasina)

10 đề mục kinh tởm (Asubha)

10 đề mục tùy niệm (Anussati)

4 đề mục phạm trú (Brahma Vihāra)

4 đề mục thiền vô sắc (Arūpa Jhāna)

1 đề mục tưởng vật thực bất tịnh (Āhāre-patikūla-saññā)

1 đề mục phân tích tứ đại (Catu-dhātu-vavatthāna)

Phương pháp thiền tại trường thiền Pa Auk bắt đầu từ việc chánh niệm thân hoặc từ chánh niệm hơi thở (Ānāpānasati). Nếu thiền sinh không thể bắt đầu bằng cách chánh niệm hơi thở, vị đó sẽ được hướng dẫn đề mục phân tích tứ đại. Tuy nhiên, chánh niệm hơi thở sẽ dẫn tới an chỉ định (Appanā)  còn phân tích tứ đại chỉ dẫn tới cận định (Upacāra).

Những thiền sinh bắt đầu bằng cách chánh niệm hơi thở sẽ chú tâm vào đối tượng hơi thở cho đến khi Nimitta (định tướng) xuất hiện. Nimitta bao gồm:

  • Parikamma Nimitta: Preparatory light/sign.
  • Uggaha Nimitta: Learning or taking up light/sign.
  • Paibhāga Nimitta: Counterpart light/sign.
  • Parikamma Nimitta: Ánh sáng (hoặc dấu hiệu) sơ tướng.
  • Uggaha Nimitta: Ánh sáng (hoặc dấu hiệu) học tướng.
  • Paibhāga Nimitta: Ánh sáng (hoặc dấu hiệu) tương ưng tướng.

Khi tâm an trụ nhiệt thành trên quang tương ưng tướng thì thiền giả dần dần diệt trừ được 5 triền cái: tham dục (Kāmacchanda), sân (Vyāpāda), hôn trầm thụy miên (Thīna-middha), phóng dật (Uddhacca-kukkucca) và hoài nghi (Vicikicchā). Khi ấy thiền giả có thể nhận ra 5 yếu tố của thiền na trên hữu phần (Bhavanga -cánh cửa tâm hay luồng hộ kiếp), bao gồm: tầm (Vitakka), tứ (Vicāra), hỷ (Pīti), lạc (Sukha), nhất tâm (Ekaggatā).  “Sau khi loại trừ được 5 triền cái, các món không hoàn thiện của tâm làm cho tuệ suy kém, hoàn toàn viễn ly các tham dục, đoạn trừ các trạng thái bất thiện. Vị ấy tiến tới và trú vào Sơ thiền, một trạng thái gồm có tầm và tứ, cùng với hỷ và lạc sinh ra từ sự viễn ly ấy.”

Rời bỏ trạng thái tầm và tứ, thiền giả sẽ nhận diện được 3 yếu tố thiền na bao gồm hỷ, lạc và nhất tâm và sẽ nhập vào Nhị thiền. “Với sự tịch bặt của tầm và tứ, vị ấy tiến tới và trú vào Nhị thiền, một trạng thái tâm tự tại và đơn lập không có tầm và tứ, với hỷ và lạc phát sinh từ trạng thái định.”

Vị ấy sẽ nhập vào tam thiền sau khi rời bỏ hỷ và nhận thức được lạc và nhất tâm. “Với lắng dần của hỉ lạc, vị ấy an trú vào xả, chánh niệm và hoàn toàn tỉnh giác, vẫn còn cảm lạc trên thân, vị ấy tiến tới và trú vào Tam thiền, với sự kiện này, thánh gỉả nói rằng: “Vị ấy có một trú xứ an lạc, xả và chánh niệm.”

Tiếp tục rời bỏ lạc, thiền giả sẽ nhập vào trạng thái Tứ thiền khi vị ấy nhận thức 2 yếu tố thiền: xả (Upekkhā) và nhất tâm trên hữu phần. “Với việc lìa bỏ an lạc và đau khổ, và với sự biến mất của hỷ và  sầu, vị ấy tiến tới và trú vào Tứ thiền. Trạng thái này không khổ cũng không lạc, đạt được thanh tĩnh của chánh niệm nhờ vào xả.”

II. Ba mươi hai phần của cơ thể (Koṭṭhāsa)

Tiếp đó thiền giả sẽ sử dụng ánh sáng của Tứ thiền hơi thở để thực hành 32 phần của cơ thể.

20 phần của cơ thể thuộc Địa đại (Pahavī):

1. Tóc (Kesā)             11. Tim (Hadaya)

2. Lông (Lomā)           12. Gan (Yakana)

3. Móng (Nakhā)       13. Màng nhầy (Kilomaka)

4. Răng (Dantā)        14. Lá lách (Pihaka)

5. Da (Taco)              15. Phổi (Papphāsa)

6. Thịt (Masa)      16. Ruột già (Anta)

7. Gân (Nahāru)        17. Ruột non (Antaguna)

8. Xương (Aṭṭhi)        18. Thức ăn (Udariya)

9. Tủy (Aṭṭhimija)     19. Phân (Karisa)

10.  Thận (Vakka)    20. Óc (Matthalunga)

12 phần cơ thể thuộc Thủy đại (Āpo):

21. Mật (Pita)                  27. Nước mắt (Assu)

22. Đờm (Semha)    28. Bã nhờn da (Vasā)

23. Mủ (Pubbo)          29. Nước dãi (Kheḷo)

24. Máu (Lohita)      30. Dịch nhầy (Sighanika)

25. Mồ hôi (Sedo)       31. Dịch nhờn khớp (Lasikā)

26. Mỡ (Medo)           32. Nước tiểu (Muttaṃ)

III. Bộ xương (Aṭṭhikotthāsa)

Thiền giả có thể phát triển thiền quán thể bất tịnh (Paṭikkūla) trên 32 thành phần của cơ thể hoặc chỉ một thành phần cơ thể. Sau khi nhập vào trạng thái Tứ thiền hơi thở, lúc ánh sáng trở nên rất sáng rõ, thiền giả vượt trội lên từ Tứ thiền và dùng ánh sáng đó để nhận thức 32 thành phần cơ thể, bên ngoài lẫn bên trong. Sau đó thiền giả nhận thức bộ xương của chính mình cho thới khi bộ xương xuất hiện một cách rõ ràng. Ngay khi ấy, thiền giả lấy sự ghê tởm bộ xương ấy làm đề mục của thiền và luôn tâm niệm lặp đi lặp lại: “Ghê tởm, ghê tởm.. hoặc Paṭikkūla, Paṭikkūla…” cho tới khi sự tự nhiên của trạng thái bất tịnh của bộ xương xuất hiện.  Thiền giả có thể thành tựu trạng thái Sơ định về quán niệm bộ xương và ý thức rõ 5 yếu tố thiền định trên hữu phần.

IV. Thiền Kasina – hình tròn

Sau đó thiền giả sử dụng ánh sáng của Tứ thiền hơi thở để lấy ra màu trắng từ bộ xương của mình để làm đối tượng thiền quán Kasina cho đến khi thành tựu Tứ thiền về Kasina. Sau đó hành giả tiếp tục thực hành các Kasina còn lại.

1.   Kasina trắng (Odāta)

2.   Kasina đen hoặc nâu (Nīla)

3.   Kasina vàng (Pīta)

4.   Kasina đỏ (Lohita)

5.   Kasina đất (Paṭhavī)

6.   Kasina nước (Āpo)

7.   Kasina lửa (Tejo)

8.   Kasina gió (Vāyo)

9.   Kasina hư không (Ākāsa

10. Kasina ánh sáng (Āloka)

V. Bốn thiền vô sắc  (Aruppa Jhāna)

Từ Kasina đất, thiền giả sùng ánh sáng của Tứ thiền hữu sắc để thực hành bốn thiền hữu sắc sau đây:

1.   Không vô biên xứ (Ākāsanañcāyatana)

2.   Thức vô biên xứ (Viññānañcāyatana)

3.   Vô sở hữu xứ (Ākiñcaññāyatana)

4.   Phi tưởng phi phi tưởng xứ (Nevasaññā-nāsaññāyatana)

VI. Bốn Phạm trú (Cattāro Brahmavihāra)

Thiền giả sử dụng ánh sáng của Tứ thiền hữu sắc để phát triển Kasina trắng và tiếp tục thực hành thiền bốn Phạm trú

1.   Thiền tâm từ (Mettā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

2.   Thiền tâm bi (Karunā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

3.   Thiền tâm hỷ (Muditā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna]

4.   Thiền tâm xả (Upekkhā Bhāvanā) [1st Jhāna, 2nd Jhāna, 3rd Jhāna, 4th Jhāna ]

VII.      Thiền bảo hộ (Caturārakkha Bhāvanā)

1.   Thiền tâm từ (Mettā Bhāvanā): Thiền giả thực hành rải tâm từ đến 12 loại chúng sanh trong mười hướng:

5 nhóm bất định danh

1) Tất cả chúng sanh      (Sabbe Sattā)

2) Tất cả chúng sanh có hơi thở   (Sabbe Pāṭā)

3) Tất cả sinh vật     (Sabbe Bh³tā)

4) Tất cả con người       (Sabbe Puggalā)

5) Tất cả cá nhân      (Sabbe attabhāvapariyāpannā)

Và 7 nhóm định danh

6) Tất cả phụ nữ   (Sabbā Itthiyo)

7) Tất cả đàn ông     (Sabbe Purisā)

8) Tất cả thánh nhân     (Sabbe Ariyā)

9) Tất cả phàm nhân    (Sabbe Anariyā)

10) Tất cả chư thiên  (Sabbe Devā)

11) Tất cả nhân loại    (Sabbe Manussā)

12) Tất cả chúng sanh trong cảnh giới thấp hơn  (Sabbe Vinipātikā)

2.   Niệm ân Đức Phật (Buddhānussati): Đề mục này niệm một trong 9 phẩm chất của Đức Phật, gồm: Arahant, Samma Sambuddho, Vijja-Caran.a Sampanno, Sugato, Lokavidu, Annutaro Purisadamma Sarathi, Sattha Deva Manussanam, Buddho, Bhagava’ti.

Trong khi thực hành, thiền giả chọn một trong 9 phẩm chất trên để làm đề tài của mình. Chẳng hạn, ân đức Arhant (A La Hán) – thiền giả ghi nhớ 5 định nghĩa sau của một Arhant trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga):

a.   Ngài đã hoàn toàn tận diệt, không chút dư sót, mọi uế trược và các lề thói, nhờ vào đó tự Ngài đã viễn ly chúng.

b.   Ngài đã chặt đứt tất cả uế trược với lưỡi gươm A La Hán Đạo.

c.   Ngài đã bẻ gãy và phá hủy những chiếc căm của bánh xe duyên khởi, bắt đầu bằng sự vô minh và tham dục.

d.   Giới, Định, Tuệ của Ngài là vô thượng, Ngài là được hàng phạm thiên, trời, người dành cho sự tôn kính tối thượng.

e.   Ngài chẳng làm điều tà hạnh về thân, khẩu, ý, dù là nơi biệt lập và không ai thấy.

Thiền giả có thể chọn bất kỳ một định nghĩa nào của Arhant mà mình thích để làm đề tài hành thiền và luôn trì niệm “Araham, Araham…” Thiền giả có thể chọn bất kỳ phẩm chất nào của Đức Phật để thực hành. Tuy nhiên, đề mục niệm ân Đức Phật chỉ đưa thiền giả tới cận định  (Upacāra Samādhi).

3.   Thiền về sự ghê tởm (Asubha Bhāvanā):  Thiền giả nhớ bất kỳ xác chết nào đồng giới như mình mà thiền giả đã thấy và làm đề tài hành thiền. Thiền giả có thể vào Sơ thiền với đề mục này.

4.   Quán tưởng về sự chết (Maranānussati):

Cũng dùng đối tượng xác chết đồng giới mà thiền giả từng thấy và quán tưởng rằng “xác này của tôi cũng như vậy. Sự thật là thân này sẽ chết giống như vậy. Thân này không thể tránh được cái chết.”  Và trong sự phấn khích thiền giả đạt được cận định.

Thiền bảo hộ giúp thiền giả “diệt trừ tham ái khi thực hành thiền sự ghê tởm, diệt trừ sân hận khi thực hành thiền rải tâm từ và diệt trừ phóng tâm khi thực hành thiền chánh niệm hơi thở (ānāpānasati).”2. Thiền niệm ân Đức Phật là vũ khí phòng vệ khi thiền giả mất tín tâm hành thiền và tâm bị biếng nhác.

Lợi ích của thiền Samatha:

  • Samatha là nền tảng vững chắc cho việc hành thiền Vipassanā.
  • Trong khi thực hành Vipassanā, đôi khi thiền giả cảm thấy mệt mỏi. Và Jhāna là trạng thái để thiền giả nghỉ ngơi và sau đó lại tiếp tục thực hành Vipassanā.
  • Khi thực hành 4 loại thiền hữu sắc và 4 loại thiền vô sắc và thiền Kasina, thiền giả có thể tiếp tục thực hành sức mạnh siêu thế (thần thông) (Abhiññā).
  • Tám thành tựu của 4 loại thiền hữu sắc và 4 loại thiền vô sắc giúp thiền giả nhập vào Diệt Thọ Tưởng Định (Nirodha Samāpatti).

Tới đây thiền giả hoàn thành Tịnh Hóa Tâm và có thể tiếp tục thực hành thiền minh sát.

(còn tiếp)

Bản tiếng Anh: TN Liên Tường (At Phật Huệ Pagoda, 31-8-2008)

Việt dịch: Tống Phước Khải


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )


Connecting to %s